Şahıs şirketi sahibi ya da serbest çalışansanız borç portföyünüzde bankaların dışında bir alacaklı daha vardır: devlet. Vergi ve SGK borcu, oran olarak portföyün en ucuz kalemlerinden biridir (tecil faizi kredi kartından ve çoğu krediden düşük) ve aynı zamanda en tehlikelisidir (bozulunca tamamı muaccel olur, haciz yolu açılır). Bu iki özellik aynı anda doğrudur ve planın tamamı bu çelişkiyi yönetmekten ibarettir: ek para başka borca, aylık taksit her zaman ilk sırada.
1. İki tür yapılandırma: tecil ve af kanunu
| 6183 tecili (m.48) | Af kanunu yapılandırması | |
|---|---|---|
| Ne zaman | Her zaman başvurulabilir | Kanun çıktığında, başvuru süresi içinde |
| Faiz | Tecil faizi (yıllık, GİB ilan eder; 2026'da genel oran %39 — 31 Ağustos 2026'ya kadar başvuranlara özel indirimli %29 uygulandı, kampanya bitti) | Faiz yerine Yİ-ÜFE katsayısı; cezaların bir kısmı silinir |
| Vade | Genelde 36 aya kadar | 12–48 ay, bazen daha uzun |
| Teminat | Belli tutarın üstünde istenir | Genelde istenmez |
| Bozulma | Yılda 2'den fazla aksama | Kanuna göre; genelde yılda 2'den fazla aksama |
| Kimin için | Bugün borcu olan | Kanun tarihinden önceki borçlar |
Af kanunu neredeyse her zaman daha ucuzdur; ama beklenmez, gelince kullanılır. Bugün borcunuz varsa tecil başvurusu yapın; af çıkarsa kalan borç için yeni kanuna başvurulabilir (kanunlar genelde devam eden tecilleri kapsar).
2. Taksit neden her ay farklı: tecil faizinin yapısı
Vergi dairesinin planında her taksit farklıdır; ilki en yüksek, sonuncusu en düşük. Bu hata değil, tecil faizinin yapısıdır:
taksit_k = anapara / n + (kalan anapara) × (yıllık tecil faizi / 12)
519.104 ₺, 36 taksit, 2026'nın genel oranı yıllık %39 (aylık %3,25): anapara taksiti 14.420 ₺. İlk ay faiz 519.104 × %3,25 ≈ 16.871 ₺ → ilk taksit ~31.290 ₺. Son ay kalan anapara 14.420 ₺, faiz ~469 ₺ → son taksit ~14.888 ₺. Toplam tecil faizi ~312.000 ₺.
Kredi faizi anüiteye yayılırken tecil faizi her ay o an kalan borca işler ve o ay tahsil edilir. Toplamda anüiteden biraz ucuz, ilk aylarda daha ağır. Bu yüzden nakit akışına "aylık 21.000" gibi bir ortalama yazmak yanıltır; ilk aylar 27.000'dir.
Ayrıntı: Tecil faizi nedir · Rakamlarınızla: vergi yapılandırma hesap makinesi.
3. Oran karşılaştırması: neden en ucuz borç
| Borç | Aylık maliyet |
|---|---|
| KMH | %4,5 |
| Kredi kartı dönen borç | %4,25 |
| İhtiyaç kredisi (efektif) | ~%4,16 |
| Ticari kredi (efektif) | ~%3,36 |
| Vergi tecili (2026'da genel oran yıllık %39) | ~%3,25 |
| Gecikme zammı (yapılandırma yoksa/bozulursa; 2026'da aylık %3,7) | ~%3,7, geriye dönük |
İki sonuç çıkar. Birincisi: vergi borcunu karta ya da krediye yıkmak genellikle mantıksızdır; tecil faizi kredi kartının orta ve üst dilimlerinden (aylık %3,75–4,25) ve çoğu ihtiyaç kredisinin efektif oranından düşüktür. İkincisi: yapılandırmasız bırakmak tecilden daha pahalıdır; gecikme zammı da borcun asıl vadesinden itibaren geriye dönük işler. Borç varsa tecil, kural olarak ilk gün başvurulur.
Ayrıca: tecil faizi ve gecikme zammı kanunen kabul edilmeyen giderdir, matrahtan indirilemez; kredi faizi ise işletme amaçlıysa gider yazılır. Bu, gerçek farkı biraz daraltır ama sırayı değiştirmez. Mali müşavirinizle rakamı netleştirin.
4. İki taksit kuralı: bozulma ve sonuçları
Bozulma şartları:
- Bir takvim yılında ikiden fazla taksit süresinde ödenmemişse.
- Süresinde ödenmeyen taksit, izleyen yılın sonuna kadar gecikme zammıyla da ödenmemişse.
- Yapılandırma süresince tahakkuk eden cari dönem vergilerinin bir yılda ikiden fazlası ödenmemişse.
Bozulunca kalan taksitlerin tamamı muaccel olur: tek bir borç, tek bir vade. Tecil faizi yerine borcun asıl vadesinden itibaren gecikme zammı hesaplanır; ödeme emri ve ardından haciz (banka hesabı, araç, gayrimenkul) gelir. 500.000 ₺'lik bir yapılandırmanın bozulması, ertesi ay 500.000 ₺ + geriye dönük zam demektir; portföydeki hiçbir kart faiziyle kıyaslanamaz.
Bu yüzden oran sıralamasında en ucuzlardan olan yapılandırma taksiti, ödeme sırasında en üsttedir. Sıkışık ayda kart asgarisini geciktirmek (gecikme faizi) yapılandırmayı geciktirmekten ucuzdur; kötü seçenekler arasında sıralama yapın.
Ayrıntı: Yapılandırma bozulursa ne olur.
5. Kartla ödemek mi, yapılandırmak mı
Vergi borcunu kapatmanın üç yolu: peşin, kartla (taksitli/taksitsiz), yapılandırma.
| Durum | Tercih |
|---|---|
| Elde nakit var, başka pahalı borç yok | Peşin |
| Elde nakit var, kart/KMH borcu var | Yapılandırma; nakit karta |
| Faizsiz kart taksidi + nakit akışı sağlam | Kart taksidi (sıfır faiz) |
| Faizsiz kart taksidi + nakit akışı sıkışık | Yapılandırma (bozulma yok, iki taksit jokeri var) |
| Kart taksidi faizli | Yapılandırma |
Kart taksidinin şartı kesindir: taksitleri mutlaka zamanında ödeyeceksiniz. Ödenmeyen taksit dönen borca dönüşür ve dönem borcuna göre aylık %3,25–4,25 ile faizlenir; tecil faizinden (aylık %3,25) daha yüksektir. Ve sık yapılan hata: "vergiyi kartla ödedim, kart borcumu da yapılandırırım" — kart borcu 6183'e göre yapılandırılamaz. Sıra tersidir: vergiyi tecil edin, elinizdeki parayla kartı kapatın.
Karar: Vergi borcunu kartla mı, yapılandırmayla mı ödemeli.
6. Erken kapatmak mı, parayı başka borca vermek mi
Tahsilat geldi, elinizde 300.000 ₺ var. "Devletle işim bitsin" cazip ama matematik başka: 300.000 ₺'yi tecile yatırırsanız ayda ~9.750 ₺ faiz kesersiniz (aylık %3,25); kart ve KMH'ye yatırırsanız ~13.000 ₺ (aylık ~%4,3). Fark ayda ~3.250 ₺, yılda ~39.000 ₺ — daha küçük ama sıra aynı: önce kart ve KMH.
Yapılandırmanın önce geldiği üç durum:
- Bozulma riski gerçekse: önümüzdeki 12 ayda taksitleri aksatma ihtimali yüksekse, riski ortadan kaldırmak faiz farkına değer.
- Diğer borçlar zaten kapanmışsa.
- Psikolojik: devlet borcu uykunuzu kaçırıyorsa bunun bir fiyatı var ve ödemek meşru; ama fiyatı bilerek.
Kısmi kapatma genellikle mümkündür; kalan taksit sayısını düşürmek toplam faizi ve bozulma riskini azaltır. Sıra yine aynı: önce kart ve KMH.
Karar: Yapılandırmayı erken kapatmak mı, kartı mı.
7. Birden fazla yapılandırma: tek takvim
Şahıs şirketi sahibinin tipik tablosu: şahıs adına 36 ve 12 aylık, şirket adına 36 ve 12 aylık dört plan; toplam anapara 1,2 milyon ₺, toplam tecil faizi ~440.000 ₺. Aylık yük ilk ay ~70.000 ₺, 13. aydan sonra ~20.000 ₺.
- Her planın taksitlerini ay ay tek tabloya yazın; toplam o ayın zorunlu vergi yüküdür ve kart asgarilerinin üstüne, ilk satıra yazılır.
- Sıkışan ayı önceden bulun: 6 aylık ticari kredi taksitiyle yapılandırma taksitlerinin üst üste geldiği ay. O ay için kaynak şimdiden ayrılır.
- 12 aylık planlar bitince aylık yük birden düşer; serbest kalan tutarı "rahatlama" olarak harcamayın, en pahalı borca yönlendirin. O ayı planda "ek ödeme başlangıcı" olarak işaretleyin.
- Jokerler: her plan yılda iki taksit jokeri taşır; dört planda sekiz gibi görünür ama her biri yalnızca kendi planını korur, birinin bozulması o planın tamamını muaccel eder.
- Şirket ve şahıs tek merkezde: iki cüzdan ayrı defterde tutulunca aynı taksit iki kez ya da hiç sayılmaz.
Ayrıntı: Birden fazla yapılandırma nakit akışına nasıl yerleştirilir.
8. SGK borçları: aynı mantık, ayrı kurum
SGK prim borçları da 6183'e göre tecil edilir ve af kanunlarıyla yapılandırılır; ayrı başvuru, ayrı plan, ayrı bozulma sayacı. Üç fark:
- SGK borcu ödenmediğinde sağlık hizmetinden yararlanma ve teşviklerden faydalanma durabilir; bu, faiz dışı bir maliyettir.
- Bağ-Kur (4/b) primleri şahıs adına, çalışan primleri işveren adına tahakkuk eder; şahıs şirketinde ikisi de aynı cüzdandan çıkar ama iki ayrı borçtur.
- Cari dönem primlerinin ödenmesi yapılandırmanın şartıdır; tıpkı cari dönem vergileri gibi.
9. Türkiye'ye özgü kurallar
- Tecil faizi yıllık orandır, GİB ilan eder ve değişir; tecil kararınızdaki oran geçerlidir.
- Gecikme zammı aylık orandır, borcun vadesinden itibaren ay bazında (kesir günler için günlük) işler; tecil edilmeyen borca uygulanır.
- Bozulma: bir takvim yılında 2'den fazla taksit aksaması ya da cari dönem borçlarının ödenmemesi.
- Teminat: belirli tutarın üstündeki tecillerde teminat istenir (banka teminat mektubu, gayrimenkul, kefil); tutar sınırı GİB tebliğleriyle güncellenir.
- Af kanunları dönemseldir (2016, 2018, 2021, 2023...); çıkarsa mevcut tecil kalan borcu yeni kanuna taşıyabilir.
- Kredi kartıyla ödeme İnteraktif Vergi Dairesi ve anlaşmalı bankalar üzerinden mümkündür; taksit banka kampanyasına bağlıdır.
Bu kurallar başka ülkelerde farklıdır; Gelecek şimdilik yalnızca Türkiye kuralları için doğrulanmıştır.
10. Sık yapılan hatalar
- Borcu yapılandırmadan beklemek. Gecikme zammı tecil faizinin neredeyse iki katı ve geriye dönük.
- Vergiyi karta yıkmak. Ucuz borcu pahalıya çevirmek.
- Elde para geçince önce tecili kapatmak. Kart ve KMH daha pahalı.
- Taksitleri ortalama yazmak. İlk aylar en ağır; sıkışan ay görünmez.
- Jokerleri planlayarak kullanmak. Yılda iki aksama acil durum içindir, bütçe aracı değil.
- Cari dönem vergisini unutmak. Yapılandırma cari borç ödenmezse de bozulur.
- Şirket ve şahıs planlarını ayrı defterde tutmak. Aynı ayın yükü görünmez.
11. 30 dakikada yapılandırma planı
- Her plan için: kalan anapara, kalan taksit, tecil faizi oranı, aylık taksit listesi (vergi dairesinin planından ay ay).
- Tüm planları tek takvime toplayın; satır 1 = vergi + SGK yükü.
- Altına kredi taksitleri ve kart asgarilerini, sonra beklenen girişleri yazın; eksi ay varsa şimdiden kaynak planlayın.
- Elinizdeki ek parayı orana göre dağıtın: KMH → kart → kredi → tecil.
- 12 aylık planların bitiş ayını "ek ödeme başlangıcı" olarak işaretleyin.
- Her ay 10 dakika: taksit ödendi mi, cari dönem ödendi mi, kalan joker kaç.
Gelecek uygulaması her yapılandırmayı ay bazlı plan olarak alır, şirket ve şahıs planlarının toplamını takvime yazar, kasanın eksiye düştüğü aylarda hangi taksitin risk altında olduğunu söyler ve "yapılandırmayı kapatsam" senaryosunu diğer seçeneklerle yan yana gösterir.