Gecikme faizi vs akdi faiz — bir ay gecikmenin gerçek maliyeti

"Bu ay asgariyi de ödeyemedim, bir ay gecikse ne olur" sorusunun cevabı sanıldığından büyüktür. Fark, faiz oranındaki küçük artıştan gelmez; hangi tutara faiz işlediğinden gelir.

İki senaryo, aynı borç

100.000 ₺ dönem borcu, 30.000–180.000 ₺ dilimindeki bir kart (2026, TCMB): akdi faiz aylık %3,75, gecikme faizi aylık %4,05.

Senaryo A — asgariyi zamanında öde. Asgari %40 = 40.000 ₺ ödenir. Kalan 60.000 ₺'ye akdi faiz işler: 60.000 × %3,75 = 2.250 ₺.

Senaryo B — asgariyi de ödemeden geçir. Son ödeme gününe kadar hiç ödeme yapılmaz. Gecikme faizi, dönem borcunun tamamına işler: 100.000 × %4,05 = 4.050 ₺.

Fark 1.800 ₺ — tek bir ay için. Oran farkı (%3,75 → %4,05) küçük görünür ama faizin işlediği taban değişir: 60.000 ₺ değil 100.000 ₺. Asgariyi ödemek, faizin işlediği tutarı %40 küçültür; bu, oran farkından çok daha büyük bir etkidir.

Neden "bir gün" ile "otuz gün" aynı sonucu verir

Asgari, son ödeme gününe kadar ödenmezse gecikme faizi işlemeye başlar. Bir gün geciktirmiş olmanız ile otuz gün geciktirmiş olmanız arasında faiz oranı açısından fark yoktur — eşiği geçtiyseniz gecikme faizi işler. Fark, ne kadar süre gecikme faiziyle borç taşıdığınızdır: bir gün sonra öderseniz o ayki fark küçük olur (yalnızca bir günlük farkla ilgili teknik detaylar bankaya göre değişir), otuz gün taşırsanız tam bir ay gecikme faiziyle işler.

Pratik sonuç: asgariyi son ödeme gününe kadar mutlaka ödeyin, tamamını ödeyemeseniz bile. Asgarinin altında ödemek de gecikme sayılır.

Faiz dışı maliyet: sicil ve kısıtlama

Rakamsal fark tek maliyet değildir. Gecikme, Kredi Kayıt Bürosu'na (KKB) işler ve kredi notunuzu etkiler. Üst üste üç dönem asgari ödenmezse kart nakit çekme ve alışverişe kapatılır (BDDK); kart kapatıldıktan sonra da borç ve faiz işlemeye devam eder, yalnızca yeni harcama yapamazsınız.

Tek seferlik gecikme ile kronik gecikme farklıdır

Bir kez, beklenmedik bir nedenle asgariyi geciktirmek — tek aylık fazladan faiz ve sicile bir işaret. Üç dönem üst üste geciktirmek — kartın kapanması, kredi notunun ağırlıklı bileşeninde (ödeme alışkanlıkları %45) kalıcı bir iz, ve muhtemelen bir sonraki asgarinin de zorlaşması (borç büyüdüğü için). İlki bir kaza, ikincisi bir sarmaldır; fark hangi noktada durduğunuzdur.

Ne yapmalı

Asgariyi ödeyemeyeceğinizi önceden görüyorsanız (nakit akışı tablosundan — bkz. Nakit akışı tablosu nasıl yapılır), üç seçenek sırayla denenir: harcamayı kısıp asgariyi bulmak, bankadan taksitlendirme kampanyası sormak, ya da en son çare olarak asgarinin bir kısmını geciktirip farkı bir sonraki tahsilatla kapatmak. Hiçbir zaman "zaten geciktim, tamamını da geciktireyim" mantığı doğru değildir — asgariyi bulduğunuz an ödemek, gecikme faizinin taşındığı süreyi kısaltır.

Gelecek uygulaması asgari ile gecikme faizini ayrı senaryo olarak hesaplar ve nakit akışı tablonuzda hangi ayın asgariyi zorlayacağını önceden gösterir.